Als dit doorgaat, dan is het einde boerenlandschap!
25-04-2025
Woubrugge Het zit de boeren hoog, zeggen John van der Salm van de Mariahoeve in Woubrugge en Kees Captein van kaasboerderij Captein in de Weipoort: gedeputeerde staten van Zuid-Holland willen met het plan ’SANE’ de provincie van het stikstofslot halen over de ruggen van de boeren. ,,Voorkeursrecht? Dat is een vriendelijk woord voor onteigenen.’’
SANE moet van tafel, vinden John van der Salm, voorzitter van het Boerenberaad Groene Hart Noord en Kees Captein , voorzitter van de afdeling Groene Hart van LTO Noord. De afkorting staat voor Samenhangende Aanpak Natuurherstel en Economie.
Het plan werd kort geleden door gedeputeerde staten opgesteld als aanzet om de provincie van het stikstofslot te krijgen, vooruitlopend op een landelijke aanpak. Nieuwe (bouw-)projecten lopen op dit moment vast na twee recente uitspraken van de Raad van State met daarin de conclusie dat er te weinig maatregelen voor stikstofreductie en natuurherstel worden genomen om nog verantwoord vergunningen te kunnen verstrekken. Voor bijvoorbeeld woningbouw (22.000 woningen), energietransitie en verduurzaming van de industrie. In een nieuwsbericht van de provincie: ,,Het is een alarmerende situatie, die elke dag één dag te lang duurt. We durven wel te stellen: als Zuid-Holland op slot zit, zit Nederland op slot.’’
Het is een gevecht om de ruimte
John van der Salm
Boerenberaad
Het voorstel is de boeren rauw op het dak gevallen. Ze zijn met provincie en gemeenten in gesprek over een ’gebiedsgebonden aanpak’ en nu doorkruist SANE die plannen. ,,We proberen stinkend ons best te doen om aan te passen. We maken afspraken en dan komt ineens dit plan naar beneden dwarrelen’’, zegt Van der Salm. Wat ook steekt, is dat er alleen maatregelen instaan, die de agrarische sector raken. ,,Het is een gevecht om de ruimte. In het plan staan geen maatregelen om de uitstoot van bijvoorbeeld de industrie te verkleinen. De schadelijkheid van stikstofoxiden wordt niet genoemd.’’
Het provinciebestuur stelt vier maatregelen voor: ammoniakplafonds, overgangszones nabij Natura 2000-gebieden, strategisch grondbeleid (of wel grond opkopen, waarbij onderzocht wordt of dat via voorkeursrecht kan) en een provinciale regeling voor stoppende boeren. Volgens de provincie stopt binnen tien jaar dertig procent van de Zuid-Hollandse melkveebedrijven, bijvoorbeeld door gebrek aan opvolgers. Volgens SANE moet worden voorkomen dat de stikstofrechten van die boerderijen worden verkocht aan andere agrarische bedrijven. De boeren betwisten overigens dat hoge percentage stoppers.
10 procent
De maatregelen - weet het provinciebestuur zelf ook- lossen het stikstofprobleem niet op: ,,Met de grootste inspanning kan de provincie naar onze inschatting zelf zo’n 10 procent van de stikstofopgave oplossen.’’
Kees Captein: ,,Wat de boeren zeggen? Dat SANE een afkorting van saneren is. Het plan wordt ook wel ’insane’ genoemd (krankzinnig, red.).’’ Hij en Van der Salm willen beslist niet zuur uit de hoek komen, maar de emoties lopen in hun beroepsgroep hoog op. Vorige week waren er bij de vergadering van de commissie Landelijk Gebied op het provinciehuis zo veel insprekers dat de behandeling van het stikstofplan werd uitgesteld om iedereen aan het woord te kunnen laten. Het plan staat nu eind mei opnieuw op de agenda.
Veertigduizend
Dat geeft de boeren de tijd voor tegenactie. Veertigduizend handtekeningen willen ze inzamelen, via een online petitie die binnenkort live gaat. Maar ook door met een groep jonge boeren op pad te gaan langs (streek-)markten om met consumenten in gesprek te gaan over de gevolgen. Van der Salm: ,,Die mensen zitten toch ook niet te wachten op meer industrie, meer vliegtuigen, meer....’’
Hij wijst om zich heen, naar de gasten die op zijn terrein rondlopen. De Mariahoeve is niet alleen een melkveebedrijf, maar ook een vakantieboerderij met huisjes en twintig camperplekken. ,,Iedereen wordt blij van een boerenerf. Laten we hier zuinig op zijn. En beseffen dat lokaal produceren en voedselveiligheid heel belangrijk zijn. Dat plan kan zomaar eens het einde betekenen van het boerenlandschap.’’
Geen machine
Kees Captein: ,,Je merkt, het zit ons best hoog. En het is beslist niet zo dat boeren helemaal niks willen. Er is wat ons betreft heel veel mogelijk, we willen graag investeren om te kunnen reduceren. Maar dan willen we met die investeringen de komende twintig jaar vooruit kunnen. Een boerderij is geen machine die je zomaar aan of uit kunt zetten.’’
